Hoe je een Mac defragmenteert en of je dat eigenlijk wel nodig is

In de jaren 2000 kon je op Windows letterlijk een uur lang toekijken hoe een kleine visualisatie van gekleurde blokjes zichzelf herschikte. Zo zag defragmentatie er destijds uit. Toen SSD's de traditionele harde schijven vervingen, was dat allemaal verleden tijd. Moderne SSD's defragmenteren zichzelf door automatisch gegevens te verplaatsen om de prestaties te optimaliseren.

Hoewel moderne Macs om allerlei redenen trager kunnen worden, is defragmentatie geen oplossing meer. Hieronder leggen we uit waarom defragmentatie achterhaald is en wat veiligere manieren zijn om je Mac sneller te maken.

Kun je een Mac defragmenteren?

Technisch gezien wel, maar alleen op Macs met een traditionele harde schijf (HDD) waarop een macOS-versie ouder dan High Sierra (2017) draait. Een Mac met een versie van OS X nieuwer dan 10.2 hoeft doorgaans niet te worden gedefragmenteerd. Dit komt omdat OS X en macOS ingebouwde Apple Mac-hulpprogramma's hebben die gefragmenteerde bestanden op de schijf opruimen. Daardoor is het voor de meeste gebruikers niet meer nodig om een Mac handmatig te defragmenteren. Bovendien ondersteunen de nieuwste macOS-versies geen software van derden die Macs kan defragmenteren, behalve dan de ingebouwde hulpprogramma's die dit automatisch doen.

Hoe macOS automatisch fragmentatie beheert

Sinds 2002 regelt macOS fragmentatie zelfstandig: geruisloos, op de achtergrond, zonder dat jij er iets voor hoeft te doen. Twee mechanismen doen het werk:

• Defragmentatie tijdens het gebruik. Wanneer je een bestand opent dat in meer dan 8 stukken is opgesplitst en kleiner is dan 20 MB, voegt macOS het automatisch weer samen tot één geheel. Dit is het standaardgedrag sinds Mac OS X 10.2 Jaguar (2002).

• Hot File Adaptive Clustering (HFC). HFC, geïntroduceerd in Mac OS X 10.3 Panther (2003), houdt bij welke bestanden je vaak leest maar zelden wijzigt, en verplaatst ze vervolgens naar een sneller gedeelte van de schijf. De bestanden worden gedefragmenteerd als onderdeel van de verplaatsing.

Al deze functies tezamen zorgen ervoor dat fragmentatie op een Mac voor de meeste bestanden een zichzelf oplossend probleem is. Je hebt dus geen defragmentatieprogramma nodig en je hoeft geen onderhoud te plannen, want je Mac doet dit al sinds de vroege jaren 2000 ongemerkt op de achtergrond.

Wat APFS heeft veranderd

In 2017 introduceerde Apple APFS met macOS High Sierra. Een van de belangrijkste kenmerken is de 'copy-on-write'-aanpak: wanneer je een bestand wijzigt, schrijft APFS de wijziging naar een nieuwe locatie op de schijf in plaats van het origineel aan te passen. Dit zorgt er in feite voor dat bestandsfragmenten na verloop van tijd over de schijf verspreid raken, dus strikt genomen voorkomt APFS geen fragmentatie. Het kan het zelfs erger maken.

De reden dat dit geen probleem is, is de hardware. Elke Mac vanaf 2017 wordt geleverd met een SSD, en SSD's hebben geen bewegende onderdelen. In tegenstelling tot een draaiende harde schijf, die fysiek over de schijf moet zoeken om verspreide delen van een bestand te lezen, kan een SSD elke locatie onmiddellijk bereiken. Of een bestand nu uit één stuk of duizend stukken bestaat, maakt geen enkel verschil voor hoe snel het laadt. Hoewel je bestanden technisch gezien gefragmenteerd zijn, merk je daar niets van en kun je het ook niet echt verhelpen.

Moet je je Mac defragmenteren?

Voor vrijwel iedereen is het antwoord nee. Als je je Mac de afgelopen jaren nieuw hebt gekocht, heeft hij een SSD, en een SSD defragmenteren heeft geen enkel nut. Fragmentatie vertraagt alleen traditionele harde schijven, en die heeft jouw Mac niet.

Maar het uiteindelijke antwoord hangt af van je schijftype. Om te achterhalen welk type schijf je hebt, ga je naar het Apple-menu > Over deze Mac > Meer informatie > Systeemoverzicht > Opslag. Hier kun je het 'Type medium' controleren.

• Als je Mac een SSD heeft (wat geldt voor elke Mac die de afgelopen jaren nieuw is verkocht), heeft fragmentatie geen invloed op de prestaties. Sterker nog, defragmenteren kan de slijtage juist versnellen doordat er telkens duizenden schrijfbewerkingen worden uitgevoerd.
• Als je Mac een Fusion Drive heeft (sommige iMacs en Mac mini's van 2012–2020), heeft defragmentatie sowieso geen nut. macOS regelt automatisch hoe bestanden zich tussen het SSD- en HDD-gedeelte verplaatsen, waardoor handmatige defragmentatie overbodig is.
• Als je Mac een traditionele harde schijf heeft, regelt macOS de fragmentatie zelf, en dat doet het al sinds 2002. Voor vrijwel alle praktijksituaties is het ingebouwde proces voldoende.

Als je Mac traag aanvoelt, kunnen er echter ook andere oorzaken zijn. In het volgende gedeelte lees je wat je in zo'n geval kunt doen.

Je Mac op andere manieren optimaliseren

Als je Mac langzamer is geworden, is het defragmenteren van de harde schijf van je Mac niet de enige truc. Soms is het niet je HDD of SSD die deze problemen veroorzaakt. Probeer daarom een aantal alternatieve methodes uit die je kunnen helpen het systeem te versnellen.

1. Voer Schijf-EHBO uit

Voordat je iets anders probeert, voer je Schijf-EHBO uit. Deze functie is ingebouwd in Schijfhulpprogramma, de schijfbeheertool die bij elke Mac wordt meegeleverd. Wanneer je het uitvoert, controleert macOS het bestandssysteem van de schijf op fouten en herstelt die waar mogelijk automatisch. Schijf-EHBO is ook een handige tool om uit te voeren als je Mac zonder duidelijke reden traag aanvoelt.

Zo voer je Schijf-EHBO uit:

1. Druk op Command + Spatie, typ 'Schijfhulpprogramma' en druk op Return.
2. Klik in de menubalk op Weergave > Toon alle apparaten. Hier zie je alle schijven en elk volume daarop.
3. Selecteer de container van je opstartschijf (meestal Macintosh HD genoemd) in de navigatiekolom.
4. Klik op de knop 'Schijf-EHBO' bovenin het venster.
5. Klik op 'Voer uit' in het venster dat verschijnt en daarna op 'Ga door'.

2. Optimaliseer de opslag

Voldoende vrije ruimte op je Mac vrij hebben is een van de effectiefste manieren om je Mac goed te laten presteren. Een goede vuistregel is om ervoor te zorgen dat je minstens 10 procent van de totale opslagruimte beschikbaar houdt, en eigenlijk is 20 procent nog beter.

Er zijn verschillende tips die je kunt volgen om de opslagruimte op je Mac te optimaliseren:

• Zoek en verwijder grote en oude bestanden, zoals foto's, video's en .DMG-bestanden.
• Verwijder apps die je niet meer gebruikt of nodig hebt.
• Verwijder onnodige bestanden in de map Downloads en leeg de Prullenmand.

Als je al deze bestanden handmatig moet gaan opsporen, kan dat veel tijd kosten. Gelukkig is er een ingebouwd hulpprogramma dat je kan helpen: Geoptimaliseerde opslag. Het werkt als volgt:

1. Ga in het Apple-menu naar Systeeminstellingen.
2. Klik op Algemeen > Opslag.
3. Vink onder de gekleurde balk Aanbevelingen aan. Je kunt ook op de i naast de onderstaande categorieën klikken om te zien wat er nog meer veilig van je Mac kan worden verwijderd.

3. Ruim systeemrommel op

Zodra je de meest voor de hand liggende ruimte hebt vrijgemaakt, is het tijd om te kijken naar systeembestanden: tijdelijke bestanden, gebruikers- en systeemcaches, oude documentversies, ongebruikte taalbestanden, logbestanden, enzovoort. Deze bestanden hopen zich maandenlang stilletjes op en kunnen op een doorsnee Mac al snel enkele gigabytes in beslag nemen. Je kunt ze veilig verwijderen, maar ze handmatig opsporen is omslachtig: ze zijn namelijk verspreid over systeemmappen en voor sommige heb je zelfs Terminal-commando's nodig om ze te vinden.

Een onderhoudsapp zoals CleanMyMac doet dit in één keer: het scant de standaardlocaties op rommel en laat je zien wat je veilig kunt verwijderen voordat er iets wordt gewist. Zo gebruik je deze app om ruimte vrij te maken:

1. Start je gratis CleanMyMac-proefversie en installeer de app.
2. Ga in de navigatiekolom naar 'Opruiming' en klik op 'Scan'.
3. Zodra de scan is voltooid, kun je de details bekijken of op 'Ruim op' klikken om alle gevonden rommel meteen te verwijderen.

Redenen om CleanMyMac te gebruiken:

• Vindt verborgen bestanden die je zelf niet eenvoudig kunt vinden en verwijdert gemiddeld 8 GB aan systeemrommel
• Verwijdert apps volledig, inclusief de achtergebleven bestanden die je mist wanneer je een app gewoon naar de Prullenmand sleept
• Ruimt rommel op in je cloudopslag, zodat je niet langer betaalt voor bestanden die je helemaal niet nodig hebt

Probeer CleanMyMac gratis uit om de tools in actie te zien op je Mac.

4. Werk je macOS en apps bij

Probeer je software bij te werken naar de nieuwste versies, omdat deze meestal geoptimaliseerd zijn en beter presteren dan gedateerde versies. Systeemupdates omvatten vaak prestatieverbeteringen en bugfixes waardoor je Mac weer sneller wordt.

Om macOS bij te werken, ga je naar Systeeminstellingen > Algemeen > Software-updates. Als er inderdaad een update beschikbaar is, volg je de instructies op het scherm. Het is ook een goed idee om automatische updates aan te zetten.

Er zijn verschillende manieren om je apps bij te werken:

1. Ga naar de App Store en klik op Updates in de navigatiekolom. Werk apps één voor één bij of klik op 'Werk alles bij'.
2. Als je een app rechtstreeks van de website van de ontwikkelaar hebt gedownloadr, bezoek deze dan nogmaals en installeer de nieuwste softwareversie.
3. Open een app op je Mac en klik op de naam in de menubalk. Zoek naar de optie 'Zoek naar updates'. Kijk ook in de app-instellingen of er automatische updates beschikbaar zijn. Als dat inderdaad zo is, schakel die dan in.

5. Verwijder apps die je niet gebruikt

Zoals hierboven vermeld, is het verwijderen van apps die je niet langer nodig hebt een efficiënte manier om ruimte vrij te maken op je Mac. Bovendien is de kans bij ongebruikte apps klein dat je hem ook up-to-date houdt, en verouderde apps vormen een ernstig beveiligingsrisico. Daarom is het sowieso beter om deze apps te verwijderen.

Hiervoor ga je naar de map Apps en sleep je onnodige apps naar de Prullenmand. Vervolgens ga je op zoek naar eventuele restbestanden en verwijder je die ook. Als je niet weet hoe dat moet, lees dan deze handige gids met de correcte manier om apps op de Mac te verwijderen.

6. Maak geheugen vrij

De laatste tip is om wat geheugen vrij te maken. Met voldoende geheugen kun je makkelijk alle benodigde apps starten en gebruiken zonder dat je lijst hebt van een trage Mac. Je kunt proberen om handmatig RAM vrij te maken door processen in Activiteitenweergave te stoppen, inlogonderdelen te verwijderen, minder tabbladen in je browsers open te laten staan of cachebestanden op te ruimen.

Als je op zoek bent naar een geweldige tool die daarbij kan helpen, probeer dan de onderhoudsmodule van CleanMyMac eens uit. Hiermee maak je binnen een mum van tijd meer RAM vrij. Dat werkt als volgt:

1. Ga naar de menubalk in de rechterbovenhoek van je scherm en klik op het CleanMyMac Menu-symbool. Het verschijnt in de menubalk wanneer je CleanMyMac voor de eerste keer start.
2. Zoek het Geheugen-symbool en klik op 'Maak vrij'.
3. Als je klaar bent, kun je op het Geheugen-symbool klikken om de details te bekijken of zelfs apps te stoppen die het meeste RAM verbruiken.

We hopen dat dit artikel nuttig was en dat je vragen over het defragmenteren van je MacBook hiermee zijn beantwoord.Binnenkort komen we met meer tips en trucs voor je Mac!