Mit o tym, że Maki są odporne na wirusy został obalony wiele lat temu. Uwzględniając znaczny wzrost liczby skierowanych na Maki atak, konieczne jest rozumienie, jak szukać wirusów. Możesz zacząć usuwać podejrzane apki już teraz, lecz to nie wszystko. Dlatego po przeczytaniu artykułu będziesz wiedzieć nie tylko, jak całkowicie usuwać apki, ale również jak szybko wykrywać i usuwać każde zagrożenie z ukochanego komputera.

Czy Maki naprawdę mogą dostać malware?

Twój Mac może być bardziej zabezpieczony, niż przeciętny Windows PC dzięki Unix w podstawie i domyślnym ustawieniom bezpieczeństwa. Jednak nie jest całkowicie odporny. Faktycznie liczba malware na Mac niedawno podskoczyła o 400%.

Najpowszechniejszymi zagrożeniami są:

  • Wirusy (samoreplikujące się malware)
  • Trojany (malware podszywające się pod normalną aplikację)
  • Programy reklamowe (bombarduje Twoją przeglądarkę reklamami)
  • Programy szpiegujące (stworzone do kradzieży danych osobowych)
  • Programy szantażujące (szyfrują dokumenty i żądają okupu za odszyfrowanie – nie poddawaj się i nie płać cyberprzestępcom, zamiast tego skorzystaj z narzędzia antymalware, aby je usunąć)
  • Porywacze przeglądarek (szkodliwe aplikacje zmieniające ustawienia przeglądarki)
  • Keyloggery (rejestrują naciśnięcie klawiszy klawiatury)

Więc na pytanie o wirusach na Macach odpowiemy – tak, Mac może złapać wirusa! Dobre nowości są takie, że skanowanie Maca na wirusy jest łatwe, a ten artykuł nauczy Cię skanować Maca.

Czy mogę wyszukiwać wirusy na Macu online?

Nie, takie witryny, które by analizowali Twój system i wykrywali zagrożenia, nie istnieją. Witryny przekonujące w przeciwnym są oszukańcze. Niemniej istnieje wiele sposobów identyfikować wirusy na Macu.

6 wyraźnych oznak zainfekowanego Maca

Oto są niektóre objawy zakażenia Maca przez wirus:

  1. Mac zaczął przestawać odpowiadać lub samoczynnie ponownie uruchamiać się.
  2. Strona domowa przeglądarki została zmieniona i widzisz nieoczekiwane okna wyskakujące lub przekierowania.
  3. Widzisz fałszywe okna wyskakujące, powiadamiające, o tym, że Mac potrzebuje bezzwłocznego uaktualnienia lub dane są zagrożone.
  4. Znacznie wzrosło zużycie CPU i RAM, a Mac zaczął przegrzewać się, nawet jeśli nie masz zasobochłonnych aplikacji lub nie robisz niczego nowego.
  5. Nie możesz otrzymać dostępu do prywatnych plików.
  6. Dostrzegasz, że zabrakło miejsca na dysku bez wyraźnego powodu.

Wirusy różnią się od siebie. Mogą być w rozszerzeniach przeglądarki, działać w tle, albo mogą wyglądać jak aplikacje w folderze „Aplikacje”. Zanim przejdziemy do wyjaśnienia procesu skanowania na Macu, sprawdź te pięć znaków, że apka jest wirusem.

5 wyraźnych oznak zainfekowanego Maca

Jeśli dostrzegasz chociażby jedną z powyższych oznak, to może oznaczać, że Twój Mac ma wirusa, ale nie panikuj! Jego usunięcie może być dość łatwym.

Porada od autora

W razie infekowanie komputera przez wirusy ludzie na Reddit polecają wymazanie dysku Maca i ponowne instalowanie macOS. My polecamy najpierw spróbować usunąć wirus, zwłaszcza jeśli nie masz backupu stanu sprzed infekcji. Rozpoczęcie od nowa naprawdę powinno być ostatecznością.Jeśli podejmiesz decyzję ponownie instalować macOS, będzie konieczny rozruch Maca w trybie odzyskiwania i wybór tej opcji. Nie wiesz, jak to zrobić? Szczegółowe instrukcje ponownego instalowania znajdziesz w tym artykule.

Jak automatycznie skanować Maca na wirusy i malware (łatwe wykrywanie i pełne czyszczenie)

Niektórzy użytkownicy Maców wolą ręczne skanowanie Maca na malware, a inni wybierają do tego celu specjalistyczne narzędzia. Pamiętaj jednak, że nie wszystkie apki, pozycjonujące się jako „darmowe antywirusy na Maca” są bezpieczne, a pobranie takiej apki może pogorszyć problem.

A więc jak bezpiecznie wyszukać szkodliwych programów? Polecamy korzystać ze sprawdzonych narzędzi. Naszym faworytem jest CleanMyMac. CleanMyMac potrafi wykryć tysiące zagrożeń, łącznie z programami reklamowymi, szantażującymi, szpiegującymi, robakami, koparkami kryptowalut i innymi. Oferuje natychmiastowe usunięcie zagrożenia tuż po jego wykryciu.

Wykonaj te kroki, by uruchomić wyszukiwanie programów szkodliwych na MacBooku:

  1. Dostań darmowy okres próbny CleanMyMac.
  2. Otwórz kartę Ochrona.
  3. Kliknij Skanuj, a następnie Usuń.

Porada: Jeśli CleanMyMac wykrył program szpiegujący lub inny program szkodliwy albo keyloggera, które mogli kraść Twoje dane, warto skontaktować się z bankiem, aby upewnić się, że informacje finansowe są zabezpieczone. Poradzą dalsze kroki zabezpieczenia danych.

Kolejną rzeczą, którą lubię w Menu CleanMyMac, jest monitor szkodliwych programów. Z jego pomocą możemy szybko sprawdzić, czy Mac nie ulega atakom szkodliwych programów. Włączysz tę funkcję w karcie Ochrona w ustawieniach CleanMyMac.

Monitor złośliwego oprogramowania w menu CleanMyMac

Jak usunąć podejrzane aplikacje

Mam nadzieję, że mój prosty samouczek do wyszukiwania wirusów na Macu był użyteczny. Następny logiczny krok – czas je usunąć! Przypominam, że jeśli widzisz aplikację, instalowania której nie sobie nie przypominasz, należy taką apkę usunąć. Ale nie przeciągaj jej z Aplikacji do Kosza. To nie usunie wszystkich resztek z Maca.

Aplikacje przechowują pliki w wielu różnych lokacjach w folderach Bibliotek. Możesz odnaleźć i usunąć je ręcznie, ale szybciej i łatwiej jest do tego wykorzystać CleanMyMac – dezinstalator, o którym wspominaliśmy wcześniej. On pozwoli na wymazanie wszystkich resztek po aplikacji.

  1. Rozpocznij darmowy okres próbny CleanMyMac.
  2. Otwórz aplikację i kliknij Aplikacje > Skanuj.
  3. Kliknij Zarządzaj moimi aplikacjami > Dezinstalator.
  4. Wyszukaj na liście aplikacji tę apkę (lub apki), którą chcesz usunąć. Zaznacz pole wyboru obok niej.
  5. Kliknij przycisk Odinstaluj.

    Jeśli chcesz wykorzystać wbudowane narzędzia do wyszukiwania wirusów i szkodliwych programów, przygotowaliśmy dla Ciebie ich listę.

    Wbudowany skaner wirusowy

    Apple chroni swoich użytkowników macOS dzięki unikalnej wbudowanej technologii XProtect. Zawiera obszerną bazę danych sygnatur wirusów do wyszukiwania szkodliwych programów na Macach. Ponieważ jest wbudowana w system, pracuje domyślnie nie potrzebując Twojej uwagi. Ale pamiętaj, że jest to tylko podstawowy poziom ochrony, który nie chroni przez poważniejszymi zagrożeniami.

    Profesjonalna porada

    Niektórzy użytkownicy zastanawiają się, czy da się wykrywać malware na Macu za pomocą Terminalu. Chociaż specjalne polecenia do tego celu nie istnieją, przez Terminal możesz zainstalować takie open-source narzędzia jak ClamAV, ale pamiętaj, że jego skuteczność jest na poziomie 60%. Dlatego lepiej jest zainwestować w dedykowane narzędzie do czyszczenia, aby zabezpieczyć Maca przed najnowszym i najniebezpieczniejszym malware.

    Jak skanować Maca na wirusy ręcznie (instrukcje krok po kroku)

    Zanim przystąpisz do instrukcji, możesz uruchomić Maca w trybie bezpieczeństwa, aby nie pozwolić na uruchomienie szkodliwych programów podczas rozruchu. Dla Maca z układem Intel po prostu naciśnij i przytrzymaj Shift podczas uruchomienia Maca. Puść Shift, jak tylko zobaczysz okno logowania.

    W przypadku Maca z układem scalonym Apple, wyłącz go, a następnie naciśnij i trzymaj przycisk zasilania, póki nie zobaczysz okno ładowania opcji startowych. Wybierz wolumin startowy i naciśnij klawisz Shift. Wybierz „Kontynuuj w trybie bezpieczeństwa.” W prawym górnym rogu zobaczysz napis „Bezpieczny rozruch”.

    Następnie odłącz się od internetu, aby uniemożliwić łączenie się potencjalnego wirusa do jego serwerów i rozprzestrzenianie się na inne urządzenia w sieci. Możesz odłączyć kabel Ethernet, jeśli korzystasz z niego, lub przejść do Ustawień systemowych > Wi-Fi i wyłączyć przełącznik.

    Teraz przejdźmy do tropienia szkodliwych programów!

    1. Włącz wbudowaną ochronę Maca

    Jeśli zdarzało Ci się widzieć komunikat o tym, czy na pewno chcesz coś pobrać, to była to kwarantanna plikowa w akcji. Pozwala odmówić pobierania rzeczy, jeśli nie ufasz jej źródłu.

    Innym wbudowanym narzędziem jest Gatekeeper, który sprawdza podpis elektroniczne dopuszczanych dostawców pobieranych rzeczy. Sprawdź, czy jest włączone, ponieważ jest to świetny sposób zabezpieczyć siebie od pobrania czegoś szkodliwego.

    1. Otwórz Ustawienia systemowe > Prywatność i ochrona.
    2. W sekcji „Ochrona” upewnij się, że opcja „Dopuszczaj aplikacje pobrane z” jest ustawiona na „App Store i od zidentyfikowanych deweloperów” lub „App Store”.
    Włącz wbudowaną ochronę Maca
    Jak postępować z plikami w kwarantannie?

    Możesz obejść Gatekeeper i otworzyć go mimo wszystko (oczywiście, jeśli wiesz, że plik jest bezpieczny) albo usunąć go. To samo dotyczy plików, przesłanych do kwarantanny przez narzędzia antymalware.

    2. Przejrzyj Narzędzie dyskowe

    Sprawdzenie Narzędzia dyskowego pozwoli zrozumieć, co zajmuje miejsce na dysku. Również możesz skorzystać z Pierwszej pomocy, by przeskanować dysk i naprawić możliwe błędy. Zauważ, co zajmuje miejsce, a szczególnie, gdy jest to coś niezwykle dużego – należałoby to sprawdzić albo monitorować czy się nie zmniejsza po wysokich zabiegach.

    system Narzedzie dyskowe

    3. Przeskanuj folder Pobrane rzeczy

    Następnym krokiem w ręcznym skanowaniu Maca na malware jest sprawdzenie pobranych rzeczy. Czy zauważasz czegoś dziwnego? To może być dokument, którego pobrania nie pamiętasz lub instalator, który się pojawił znikąd. Możesz skorzystać ze wbudowanych filtrów, aby przyspieszyć proces. Przenoś podejrzane rzeczy do Kosza i opróżniaj go.

    Przeskanuj folder Pobrane rzeczy

    4. Sprawdź rozszerzenia przeglądarek

    Niektóre wirusy i szkodliwe programy podszywają się pod rozszerzenia przeglądarki, aby przedostać się na Maca. Dlatego jednym ze sposobów wykrywania szkodliwych programów jest sprawdzenie tych dodatków i wtyczek. Zauważ, że należy to zrobić we wszystkich zainstalowanych przeglądarkach. Poniżej znajdziesz instrukcje dla trzech najpopularniejszych przeglądarek.

    Safari

    1. Uruchom Safari i przejdź do Ustawień w pasku menu.
    2. Kliknij Rozszerzenia.
    3. Obok rozszerzeń, których nie poznajesz, kliknij Odinstaluj.
      Sprawdź rozszerzenia przeglądarek – Safari
      Porada

      Póki masz otwarte ustawienia Safari, rozważ wyłączenie JavaScript w karcie Ochrona. To zablokuje fałszywe okienka wyskakujące i pomoże zapobiec infekowaniu Maca.

      Chrome

      1. Otwórz Chrome i w pasku menu wybierz Okno > Rozszerzenia.
      2. Kliknij Usuń obok rozszerzeń, których nie poznajesz.
        Sprawdź rozszerzenia przeglądarek – Chrome

        Firefox

        1. Otwórz Firefox i kliknij przycisk z trzema liniami w prawym górnym rogu.
        2. Wybierz Ustawienia > Dodatki i motywy > Rozszerzenia.
        3. Kliknij wielokropek obok rozszerzenia, którego nie poznajesz i wybierz Usuń.
          Sprawdź rozszerzenia przeglądarek – Firefox

          5. Szukaj nieznanych rzeczy startowych i rozszerzeń w tle

          Czy wiesz, że wiele szkodliwych aplikacji instaluje własne rzeczy startowe? W ten sposób niezauważalnie uruchamiają się podczas rozruchu Maca.

          Szybciutko przypomnijmy sobie jak to sprawdzić:

          1. Otwórz Ustawienia systemowe > Ogólne > Rzeczy i rozszerzenia otwierane podczas logowania.
          2. Szukaj w sekcji Logowanie.
          3. Jeśli zobaczysz cokolwiek, czego tam nie powinno być, zaznacz tę rzecz i naciśnij przycisk minus.
          4. Teraz sprawdź sekcję Pozwalaj w tle i wyłącz wszelkie podejrzane procesy.
          Ustawienia systemowe > Ogólne > Rzeczy i rozszerzenia

          6. Zaszyfruj Maca

          To może brzmieć zaskakująco, ale pliki na Twoim Macu łatwo przeczyta każdy, kto otrzyma do niego dostęp. Przeczyta dokumenty, apki, powiadomienia i inne rzeczy. By temu zapobiec, włącz FileVault – wbudowaną funkcję zabezpieczenia w Macu.

          1. Otwórz Ustawienia systemowe > Prywatność i ochrona.
          2. Włącz FileVault i poczekaj, aż szyfrowanie zostanie ukończone. Gotowe!
          Ustawienia systemowe Prywatnosc i ochrona

          7. Użyj Monitora aktywności i sprawdź folder Aplikacje

          Aplikacje albo procesy mogą zawieszać system. W takich wypadkach przyda się Monitor aktywności. Pozwala śledzić problematyczne i zużywające energię apki albo procesy, a również monitorować obciążenie CPU, dysku i sieci. Również możesz wykorzystać to narzędzie do wyszukiwania szkodliwych programów.

          Wykonaj te kroki, by uruchomić Monitor aktywności:

          1. Przejdź do folderu Aplikacje > Narzędzia.
          2. Uruchom Monitor aktywności i kliknij kolumnę % CPU, by zobaczyć najwięcej zużywające CPU procesy i apki. Zamkij takie rzeczy przyciskiem X w górnym lewym narożniku.
          3. Znajdź inne podejrzane procesy i po prostu sprawdź w Google, czy nie są szkodliwe.
          4. Również sprawdź kartę Sieć – niekiedy malware podłącza się do swoich serwerów przez internet, dlatego możesz zobaczyć zwiększone wykorzystanie sieci.
          Monitor aktywności

          Jeśli chcesz sprawdzić, czy nie masz wirusów, zachowanych wśród aplikacji, sprawdź zawartość folderu Aplikacje:

          1. Przejdź do folderu Aplikacje.
          2. Sprawdź, czy nie ma aplikacji, których nie poznajesz.
          3. Sprawdź je w Google i usuń w razie potrzeby.
          Folder „Aplikacje”

          8. Oczyść dysk

          Ogólnie rzecz biorąc, czyszczenie komputera ma poprawić codzienne doświadczenie i może odroczyć zakup nowego, co zaoszczędzi pieniądze. Szukaj wszystkiego, czego nie znasz i pamiętaj, aby usuwać niepotrzebne rzeczy.

          1. Otwórz Finder i przejdź do folderu Aplikacje (Cmd + Shift + A).
          2. Przejrzyj listę i usuń dawno niewykorzystywane aplikacje.
          3. Następnie, sprawdź foldery Dokumenty, Obrazki, Filmy i Muzyka, czy nie zawierają już dawno zapomnianych plików.
          4. Po wszystkim opróżnij Kosz.

          Tutaj mamy pełny podręcznik jak oczyścić dysk twardy.

          Łatwo jest zapomnieć o regularnym sprzątaniu (zarówno jak w mieszkaniu), więc regularne czyszczenia są niezbędne.

          Uważaj

          Jeśli obawiasz się, że malware może rozprzestrzenić się na inne urządzenia, odłącz je wszystkie od internetu i przeskanuj je za pomocą narzędzia antymalware.

          9. Sprawdź, czy Twój email nie był przejęty

          Codziennie słyszysz o tym, jak miliony emaili użytkowników wyciekają przez nieostrożne działanie Facebooka i innych korporacji. Być może Twoje konto jest wśród tych wycieków? Ekspert do spraw bezpieczeństwa Troy Hunt stworzył witrynę, gzie możesz sprawdzić, czy Twój email nie był zhakowany.

          Check if your email has been compromised

          Sprawdź tę stronę https://haveibeenpwned.com/

          Nawet zobaczysz jakiej firmie wyciekł Twój email.

          10. Zabezpiecz i optymalizuj Maca za jednym kliknięciem

          Jeśli masz czas i chcesz dokonywać metodycznych i częstych czyszczeń – idealnie raz na miesiąc – możesz za każdym razem korzystać z powyższej listy.

          Jednak, może warto jest zaoszczędzić trochę czasu i upewnić się, że będzie to zrobione poprawnie? Prawda jest taka, że nie istnieje efektywnych online antywirusów na Maca, a pro apki jak CleanMyMac zdecydowanie zrobią to lepiej. Jest szybka, automatyczna i precyzyjna, zaoszczędzi czas i zadba o Macu staranniej, niż da się to zrobić ręcznie.

          Po ukończeniu wyszukiwania szkodliwych programów nie zapomnij uruchomić dodatkowe skanowania funkcji Ochrona, Czyszczenie, Mój rozgardiasz i ogólne skanowanie Smart Care. W każdym z przypadków CleanMyMac robi wszystko by zabezpieczyć i optymalizować Maca. Powtarzaj proces co tydzien.

          Aplikacja CleanMyMac jest poświadczona przez Apple, co potwierdza jej bezpieczeństwo na Macach.

          Teraz wiesz, jak wyszukiwać malware na Macu i dlaczego warto unikać reklamowanych w internecie narzędzi online. Mamy nadzieję, że ten artykuł zmotywuje to Cię dowiedzieć się więcej o warstwach ochrony na Twoim Macu. Jeśli coś szkodliwego zostało znalezione na Twoim Macu, to nie jest koniec świata, bo są sposoby, które można spróbować. Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź ten zręczny przewodnik, dotyczący usuwania szkodliwych programów. Jeśli nic nie pomogło, skontaktuj się ze wsparciem Applelub certyfikowanym przez Apple serwisem po profesjonalne czyszczenie.

          Jak zapobiec infekowaniu Maca

          Po usunięciu z Maca wirusów i złośliwych aplikacji należy zapobiec jego infekowaniu w przyszłości. Te proste porady pomogą zabezpieczyć Maca:

          • Uważaj na fałszywe uaktualnienia. Jeśli widzisz okno wyskakujące, powiadamiające o konieczności uaktualnienia którejś z aplikacji, opuść tę stronę. Takie okna są często wykorzystywane do dystrybucji szkodliwych programów. Aby sprawdzić, czy faktycznie są dostępne uaktualnienia, otwórz App Store > Updates, lub otwórz potrzebną apkę i kliknij w jej menu Sprawdź uaktualnienia.
          • Bądź na bieżąco z uaktualnieniami oprogramowania. Oprócz aplikacji uaktualnij macOS w Ustawieniach systemowych > Ogólne > Uaktualnienia. Również możesz skorzystać z funkcji Aplikacji w CleanMyMac do uaktualnienia wszystkich aplikacji i macOS naraz.
          • Zrób backup Maca. Ten krok nie jest bezpośrednio powiązany z zapobieganiem malware, ale pomoże przywrócić Maca do stanu przed infekowaniem. Zalecane jest wykorzystywanie Time Machine. W ten sposób również możesz przywrócić usunięte ręcznie przez przypadek pliki systemowe albo dokumenty robocze uszkodzone przez malware.
          • Zachowaj cyberhigienę. Używaj silnych haseł i regularnie je zmieniaj – na przykład co trzy miesiące. Lepiej byłoby zainstalować menedżera haseł do bezpiecznego przechowywania i generowania silniejszych haseł. Oprócz tego unikaj niezaufanych źródeł (na przykład stron, zaczynających się od http:// [bez „s”] lub stron poświęconych freeware). Również nie klikaj linków w powiadomieniach i emailach, jeśli nie wiesz, gdzie prowadzą.
          • Włącz zaporę sieciową. Pomaga kontrolować ruch internetowy i w ten sposób zminimalizować zagrożenia. Możesz to zrobić w Ustawieniach systemowych > Sieć.
          • Korzystaj z VPN. Jeśli musisz podłączyć się do Wi-Fi w miejscu publicznym, użyj VPN. Najlepiej jednak byłoby unikać takich sieci i za możliwości korzystać z hotspotu osobistego.
          • Unikaj fałszywego wsparcia technicznego. Ignoruj wszystkich, kto dzwoni lub pisze do Ciebie i podaje się za specjalistę wsparcia i powiadamia o problemach na Macu, i nigdy nie udzielaj im dostępu do MacBooka. Jest to kolejny popularny sposób rozpowszechnienia złośliwych aplikacji. Jeśli potrzebujesz wsparcia technicznego, skontaktuj się z prawdziwym wsparciem Apple lub zaufanym centrum serwisowym.

          Czekaj na więcej porad dla Maców!

          Częste pytania

          Ile może potrwać skanowanie?

          To zależy Wyszukiwanie malware na Macu może potrwać od kilku minut do kilku godzin w zależności od wybranego rodzaju skanowania, narzędzia i ilości miejsca, zajętego przez dane, aplikacje i pliki.

          Czy Maki mają wbudowany skaner antywirusowy?

          Maki mają XProtect, wbudowaną bazę danych sygnatur wirusów do wyszukiwania szkodliwych programów. Również mają Gatekeeper – narzędzie, sprawdzające, czy instalowane aplikacje pochodzą od zaufanych deweloperów. Chociaż razem skutecznie chronią Maca przed niektórymi zagrożeniami, nie potrafią wykryć najnowszych z nich, dlatego rozważ zakup dedykowanej aplikacji antymalware.

          Jak postępować, jeśli na Macu zostało znalezione malware?

          Wykryte na Macu malware należy usunąć natychmiast, zaczynając od usunięcia podejrzanych apek i resztek po nich, a również resetowania przeglądarek. Ale lepiej jest zainwestować w zaufanego cleanera, który całkowicie usunie wirus.

          Dlaczego niektóre malware nie udaje się usunąć całkowicie?

          To może się zdarzyć, jeśli infekcja ponownie siebie instaluje, działa w pamięci lub zainfekowała oprogramowanie układowe. Uruchomienie narzędzia antymalware w trybie bezpieczeństwa może pomóc, ale w najcięższych przypadkach do usunięcia zagrożenia może być konieczne wymazanie dysku.

          Dlaczego nie udaje się zakończyć skanowania antywirusowego?

          To może się zdarzyć z szeregu przyczyn: brak RAM, przestarzałe oprogramowanie, konflikty aplikacji (szczególnie korzystanie z innego narzędzia antymalware w tle). Dlatego, zanim rozpoczniesz nowe skanowanie, uaktualnij macOS i antywirusa, uruchom Maca ponownie, zamknij aplikacje w tle. Korzystanie z innego narzędzia antymalware może nie tylko przerwać skanowania, ale powodować fałszywe wyniki.

          Czy można skanować backupy Time Machine lub dyski zewnętrzne?

          Tak, można. Do tego zazwyczaj służy zaawansowany lub własny tryb skanowania. Niemniej pamiętaj, że oprócz skrajnych przypadków skanowanie backupów Time Machine nie jest zalecane, aczkolwiek może zostać naruszona ich struktura, powodując uszkodzenie lub zniszczenie backupu. Naprawdę lepszym podejściem jest skanowanie po przywróceniu z backupu, aby nie naruszyć go.